مقاله تخصصی باورژن

بررسی کامل قابلیت‌های PHP 8.6

با قابلیت‌های PHP 8.6 آشنا شوید و کاربرد آن‌ها را در پروژه‌های واقعی یاد بگیرید. بررسی Partial Function Application، Time\Duration، Polling API، امکانات امنیتی، بهینه‌سازی عملکرد و تغییرات مهم همراه با مثال‌های عملی.

قابلیت‌ها و امکانات جدید PHP 8.6 و بررسی تغییرات این نسخه از زبان برنامه‌نویسی PHP
این مقاله را با تمرکز بر مفاهیم و مثال‌های فنی بخوانید. زمان مطالعه تقریبی: 43 دقیقه

PHP 8.6 در تاریخ ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شد و با مجموعه‌ای از قابلیت‌های جدید، بهبودهای عملکردی و تغییرات مهم در امنیت و توسعه نرم‌افزار همراه است. از Partial Function Application و کلاس جدید Time\Duration گرفته تا API جدید Polling، فانکشن clamp()، امکانات رمزنگاری پساکوانتومی و بهبود مدیریت خطاها، این نسخه تغییرات قابل‌توجهی را برای توسعه‌دهندگان PHP به همراه دارد.

در این مقاله قصد داریم قابلیت‌های جدید PHP 8.6 را به‌صورت کامل بررسی کنیم. برای هر قابلیت، ابتدا مسئله‌ای را که قرار است حل کند توضیح می‌دهیم، سپس کد PHP نسخه‌های قبلی را با روش جدید مقایسه می‌کنیم و در نهایت کاربرد آن را در پروژه‌های واقعی بررسی خواهیم کرد.

اگر از PHP 8.5 استفاده می‌کنید یا روی پروژه‌های بزرگ مبتنی بر PHP و لاراول کار می‌کنید، مطالعه این مقاله به شما کمک می‌کند با تغییرات جدید آشنا شوید و برای مهاجرت به PHP 8.6 آماده شوید.

۱. PHP 8.6 چیست و چه زمانی منتشر شد؟

PHP 8.6 جدیدترین نسخه از خانواده PHP 8 است که در تاریخ ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شد.

این نسخه با تمرکز بر سه حوزه اصلی توسعه پیدا کرده است:

  • بهبود تجربه برنامه‌نویسی و کاهش کدهای تکراری
  • افزایش امنیت و قابلیت اطمینان برنامه‌ها
  • بهینه‌سازی عملکرد، به‌خصوص در پردازش‌های I/O و عملیات داخلی زبان

برخلاف تصور اولیه، PHP 8.6 صرفاً یک نسخه با چند قابلیت سینتکسی جدید نیست. تغییرات آن بخش‌های مختلفی از هسته زبان، Reflection، مدیریت Stream، Session، رمزنگاری، کار با رشته‌ها و سیستم پردازش داده را پوشش می‌دهد.

مهم‌ترین قابلیت‌های PHP 8.6 در یک نگاه

قابلیت کاربرد
Partial Function Application ساخت Closure با مقداردهی بخشی از آرگومان‌ها
Readonly Property Defaults تعریف مقدار پیش‌فرض برای پراپرتی‌های readonly
Time\Duration مدیریت دقیق و استاندارد بازه‌های زمانی
Io\Poll مدیریت رویدادهای I/O با استفاده از مکانیزم‌های بومی سیستم‌عامل
clamp() محدود کردن مقادیر به یک بازه مشخص
SortDirection تعریف استاندارد و Type-safe برای جهت مرتب‌سازی
StreamException مدیریت ساختاریافته خطاهای Stream
ReflectionProperty تشخیص امکان خواندن و نوشتن پراپرتی‌ها
grapheme_strrev() معکوس کردن رشته بر اساس واحدهای واقعی نوشتاری
Sodium پشتیبانی از الگوریتم‌های رمزنگاری پساکوانتومی
URI Builders ساخت استاندارد URI و URL
mysqli::quote_string() Escape و Quote کردن رشته‌های SQL

در ادامه هرکدام از این قابلیت‌ها را با جزئیات بررسی می‌کنیم.

۲. Partial Function Application، ساخت Closure بدون نوشتن فانکشن اضافی

یکی از جذاب‌ترین تغییرات PHP 8.6 قابلیت Partial Function Application است.

اگر با برنامه‌نویسی فانکشنی (Functional Programming) آشنا باشید، احتمالاً مفهوم Partial Application برایتان جدید نیست.

این قابلیت به ما اجازه می‌دهد تعدادی از آرگومان‌های یک فانکشن را از قبل مشخص کنیم و برای آرگومان‌های باقی‌مانده یک Closure بسازیم.

به زبان ساده، به‌جای اینکه برای هر ترکیب از پارامترهای یک فانکشن، یک فانکشن ناشناس جداگانه بنویسیم، می‌توانیم بخشی از پارامترها را ثابت کنیم و بقیه را به زمان اجرا موکول کنیم.

مشکل در نسخه‌های قبلی PHP

فرض کنید آرایه‌ای از نسخه‌های مختلف PHP داریم و می‌خواهیم فقط نسخه‌هایی را انتخاب کنیم که از PHP 8.6 به بعد هستند.

در PHP 8.5 و نسخه‌های قبلی، کد ما به شکل زیر خواهد بود:

$versions = ['8.4', '8.5', '8.6', '8.7', '9.0'];

$supported = array_filter(
    $versions,
    fn ($version) => version_compare($version, '8.6', '>=')
);

در این مثال، از Arrow Function استفاده کرده‌ایم تا مقدار هر عنصر آرایه را دریافت کرده و آن را با نسخه 8.6 مقایسه کنیم.

اما در PHP 8.6 می‌توانیم همین کار را بدون نوشتن Arrow Function انجام دهیم:

$versions = ['8.4', '8.5', '8.6', '8.7', '9.0'];

$supported = array_filter(
    $versions,
    version_compare(?, '8.6', '>=')
);

همین‌قدر ساده!

علامت ? در این ساختار یک Placeholder است و مشخص می‌کند که مقدار آن آرگومان باید در آینده دریافت شود.

در این مثال، فانکشن version_compare() دو آرگومان ثابت و یک آرگومان متغیر دارد. ما دو آرگومان را از قبل مشخص کرده‌ایم و آرگومان اول را برای زمان اجرای Closure باقی گذاشته‌ایم.

Partial Function Application چگونه کار می‌کند؟

برای درک بهتر، فانکشن زیر را در نظر بگیرید:

function calculateVolume(
    int $length,
    int $width,
    int $height
): int {
    return $length * $width * $height;
}

حالا فرض کنید می‌خواهیم یک فانکشن جدید داشته باشیم که طول و ارتفاع آن همیشه ثابت باشند و فقط عرض را از ورودی دریافت کند.

در PHP 8.5 باید چیزی شبیه این بنویسیم:

$calculate = fn(int $width) => calculateVolume(2, $width, 4);

echo $calculate(3);

اما در PHP 8.6:

$calculate = calculateVolume(2, ?, 4);

echo $calculate(3);

خروجی:

24

در واقع PHP یک Closure می‌سازد که معادل فانکشن ناشناس قبلی است.

تفاوت Placeholderهای ? و ...

در Partial Function Application دو نوع Placeholder در اختیار داریم.

۱. علامت سوال (?)

این علامت دقیقاً نشان‌دهنده یک آرگومان است.

$calculate = calculateVolume(?, 3, ?);

echo $calculate(2, 4);

در این مثال Closure دو پارامتر دریافت می‌کند، پارامتر اول برای طول و پارامتر دوم برای ارتفاع.

۲. سه نقطه (...)

این علامت نشان‌دهنده تمام آرگومان‌های باقی‌مانده است.

$calculate = calculateVolume(2, ...);

echo $calculate(3, 4);

در این مثال طول برابر ۲ است و عرض و ارتفاع هنگام فراخوانی Closure دریافت می‌شوند.

نکته مهم این است که ... فقط یک بار و در آخرین موقعیت آرگومان‌ها قابل استفاده است.

استفاده از Named Arguments در Partial Application

یکی دیگر از قابلیت‌های جالب این ویژگی، امکان استفاده از Named Arguments است.

$removeDash = str_replace(
    subject: ?,
    search: '-',
    replace: ''
);

echo $removeDash('php-8-6');

خروجی:

php86

در این مثال، حتی ترتیب آرگومان‌های Closure نیز بر اساس ترتیب Placeholderهای نام‌گذاری‌شده مشخص می‌شود.

ترکیب Partial Application با Pipe Operator

PHP 8.5 اپراتور Pipe با نماد |> را معرفی کرد. این اپراتور امکان اجرای زنجیره‌ای فانکشن‌ها را از چپ به راست فراهم می‌کند.

در PHP 8.6 می‌توانیم با ترکیب اپراتور Pipe و Partial Function Application کدهای خواناتری بنویسیم:

echo ' Hello  World '
    |> trim(...)
    |> str_replace(' ', '', ?)
    |> strtoupper(...)
    |> str_pad(?, 12, '*', STR_PAD_BOTH);

خروجی:

*HELLOWORLD*

توجه

دقت کنید که اپراتور Pipe قابلیت جدید PHP 8.5 است، آنچه در PHP 8.6 اضافه شده، امکان استفاده از Partial Function Application در کنار آن است.

نکات مهم Partial Function Application

  • علامت ? دقیقاً یک آرگومان را به Closure واگذار می‌کند.
  • علامت ... تمام آرگومان‌های باقی‌مانده را منتقل می‌کند.
  • آرگومان‌های ثابت هنگام ساخته شدن Closure ارزیابی می‌شوند، نه هنگام هر بار اجرای آن.
  • نام، نوع و حالت Pass by Reference پارامترهای Closure از فانکشن اصلی گرفته می‌شود.
  • استفاده از Placeholder در عبارت new و ترکیب آن با Nullsafe Operator یا Argument Unpacking مجاز نیست.

کاربرد در پروژه‌های واقعی

این قابلیت در پروژه‌هایی که از array_map()، array_filter()، usort()، Callbackها و پردازش‌های زنجیره‌ای استفاده می‌کنند بسیار مفید است.

به‌خصوص در کدهای Functional و پروژه‌هایی که تعداد زیادی فانکشن کوچک و قابل ترکیب دارند، می‌تواند حجم Boilerplate را کاهش دهد.

۳. تعریف مقدار پیش‌فرض برای پراپرتی‌های Readonly

قابلیت بعدی به بهبود کار با آبجکت‌ها مربوط می‌شود.

در نسخه‌های قبلی PHP، پراپرتی‌هایی که با readonly تعریف می‌شدند، امکان تعریف مقدار پیش‌فرض مستقیم نداشتند.

برای مقداردهی آن‌ها معمولاً باید از Constructor استفاده می‌کردیم.

مشکل در PHP 8.5

final readonly class AppConfig
{
    public int $timeout;
    public int $maxAttempts;

    public function __construct()
    {
        $this->timeout = 30;
        $this->maxAttempts = 3;
    }
}

این روش کاملاً معتبر است، اما برای مقادیری که از ابتدا ثابت هستند، مجبوریم Constructor بنویسیم.

راهکار جدید در PHP 8.6

در PHP 8.6 می‌توانیم مقدار اولیه را مستقیماً هنگام تعریف پراپرتی مشخص کنیم:

final readonly class AppConfig
{
    public int $timeout = 30;
    public int $maxAttempts = 3;
}

$config = new AppConfig();

echo $config->timeout;
echo $config->maxAttempts;

خروجی:

30
3

دیگر نیازی به Constructor نداریم.

یک نکته مهم درباره Readonly

مقداری که در تعریف پراپرتی قرار می‌دهیم، به‌عنوان مقداردهی اولیه در نظر گرفته می‌شود.

بنابراین حتی Constructor نیز نمی‌تواند مجدداً آن را مقداردهی کند.

برای مثال:

final readonly class AppConfig
{
    public int $timeout = 30;

    public function __construct()
    {
        $this->timeout = 60;
    }
}

این کد با خطای Fatal Error مواجه می‌شود، زیرا پراپرتی قبلاً مقداردهی شده است.

استفاده در اینترفیس‌ها

یکی از کاربردهای مهم این تغییر، پیاده‌سازی اینترفیس‌هایی است که پراپرتی‌های فقط‌خواندنی تعریف می‌کنند.

interface Rule
{
    public string $parser { get; }
}

final readonly class SlugRule implements Rule
{
    public string $parser = SlugParser::class;
}

در نسخه‌های قبلی باید مقدار پراپرتی را در Constructor تعیین می‌کردیم، اما اکنون می‌توانیم مستقیماً آن را تعریف کنیم.

این قابلیت به‌خصوص در طراحی Value Objectها، Configuration Objectها و کلاس‌های Immutable کاربرد دارد.

۴. کلاس Time\Duration، مدیریت دقیق و استاندارد بازه‌های زمانی

PHP 8.6 کلاس جدیدی به نام Time\Duration معرفی کرده است.

این کلاس برای نمایش یک بازه زمانی ثابت طراحی شده است، مانند مدت‌زمان اجرای یک عملیات، Timeout، فاصله بین دو درخواست یا زمان انتظار برای اجرای مجدد یک Job.

اگر تاکنون در پروژه‌های PHP با زمان سروکار داشته باشید، احتمالاً بارها با این مسئله مواجه شده‌اید که مدت‌زمان‌ها را با اعداد صحیح و واحدهای مختلف نگهداری کنید.

برای مثال:

$timeout = 5000000;

این عدد بر حسب میکروثانیه است یا میلی‌ثانیه؟

برای فهمیدن آن باید به نام متغیر یا کامنت‌های کد مراجعه کنیم.

مشکل مدیریت زمان در PHP

در PHP کلاس DateInterval برای نمایش فاصله‌های زمانی وجود دارد، اما این کلاس بیشتر برای محاسبات تقویمی و کار با تاریخ‌ها طراحی شده است.

برای مثال، وقتی از یک ماه صحبت می‌کنیم، نمی‌توانیم همیشه تعداد روزهای آن را ۳۰ روز در نظر بگیریم. بعضی ماه‌ها ۲۹ روز، بعضی ۳۰ روز و بعضی ۳۱ روز هستند. همچنین یک سال ممکن است ۳۶۵ یا ۳۶۶ روز داشته باشد.

حتی در برخی کشورهای دیگر که ساعت تابستانی اجرا می‌شود، طول یک روز تقویمی ممکن است به‌دلیل تغییر ساعت رسمی، به‌جای ۲۴ ساعت، ۲۳ یا ۲۵ ساعت باشد.

بنابراین باید بین دو مفهوم تفاوت قائل شویم: فاصله زمانی ثابت (Duration) که مثلاً همیشه ۷۲ ساعت است و بازه زمانی تقویمی (Calendar Interval) که بسته به تاریخ شروع، ماه و منطقه زمانی می‌تواند طول متفاوتی داشته باشد.

اما وقتی می‌خواهیم یک Timeout دقیق پنج ثانیه‌ای تعریف کنیم، به چنین محاسبات تقویمی نیازی نداریم.

اینجاست که Time\Duration کاربرد پیدا می‌کند.

ساخت Duration در PHP 8.6

use Time\Duration;

$oneSecond = Duration::fromSeconds(1);

$halfSecond = Duration::fromMilliseconds(500);

$oneMinute = Duration::fromMinutes(1);

$twoHours = Duration::fromHours(2);

همان‌طور که مشاهده می‌کنید، دیگر نیازی نیست واحد زمانی را به‌صورت دستی به میکروثانیه یا نانوثانیه تبدیل کنیم.

انجام محاسبات روی Duration

یکی از مزایای این کلاس، امکان انجام عملیات ریاضی روی بازه‌های زمانی است.

use Time\Duration;

$baseDelay = Duration::fromSeconds(1);

$step = Duration::fromMilliseconds(100);

$delay = $baseDelay->add(
    $step->multiplyBy(4)
);

echo $delay->seconds;

در این مثال، یک ثانیه زمان پایه داریم و ۴۰۰ میلی‌ثانیه به آن اضافه می‌کنیم.

بنابراین مدت‌زمان نهایی برابر با ۱.۴ ثانیه خواهد بود.

پیاده‌سازی Exponential Backoff

یکی از سناریوهای واقعی استفاده از Duration، پیاده‌سازی Exponential Backoff است.

فرض کنید یک Job برای ارتباط با یک سرویس خارجی اجرا می‌شود. اگر سرویس در دسترس نباشد، نمی‌خواهیم دائماً درخواست ارسال کنیم.

بهتر است فاصله زمانی بین تلاش‌ها به‌تدریج افزایش پیدا کند.

در PHP 8.5:

function backoff(
    int $baseDelay,
    int $step,
    int $attempt
): void {
    $delay = $baseDelay + (
        $step * (2 ** $attempt)
    );

    usleep(min($delay, 30_000_000));
}

backoff(1_000_000, 100_000, 3);

در این مثال تمام محاسبات بر اساس میکروثانیه انجام می‌شوند.

اما در PHP 8.6 می‌توانیم همین منطق را با Duration پیاده‌سازی کنیم:

use Time\Duration;

function backoff(
    Duration $baseDelay,
    Duration $step,
    int $attempt
): void {
    $delay = $baseDelay->add(
        $step->multiplyBy(2 ** $attempt)
    );

    // حداکثر ۳۰ ثانیه انتظار
    $delay = min(
        $delay,
        Duration::fromSeconds(30)
    );

    time_nanosleep(
        $delay->seconds,
        $delay->nanoseconds
    );
}

backoff(
    Duration::fromSeconds(1),
    Duration::fromMilliseconds(100),
    3
);

در اینجا نکته جالب این است که Durationها قابلیت مقایسه دارند و می‌توانیم از min() برای محدود کردن مدت‌زمان استفاده کنیم.

ترکیب Duration با Partial Function Application

این دو قابلیت جدید می‌توانند در کنار یکدیگر استفاده شوند.

$waitBeforeRetry = backoff(
    Duration::fromSeconds(1),
    Duration::fromMilliseconds(100),
    attempt: ?
);

$waitBeforeRetry(3);

در این مثال، فانکشن Backoff را با مقادیر ثابت پیکربندی کرده‌ایم و فقط تعداد تلاش‌ها را هنگام اجرا دریافت می‌کنیم.

ویژگی‌های مهم Time\Duration

  • دقت زمانی تا نانوثانیه
  • پشتیبانی از بازه‌های زمانی بیش از ۲۵۰ سال
  • امکان جمع و تفریق بازه‌های زمانی
  • امکان ضرب و تقسیم Duration
  • امکان مقایسه دو بازه زمانی
  • عدم وابستگی به Timezone و محاسبات تقویمی

نکته

برای محاسبات مبتنی بر تاریخ و تقویم همچنان DateTimeImmutable و DateInterval انتخاب‌های مناسبی هستند. Time\Duration جایگزین آن‌ها نیست، بلکه برای نمایش یک بازه زمانی ثابت طراحی شده است.

۵. Polling API، مدیریت مقیاس‌پذیر ارتباطات I/O

یکی از مهم‌ترین قابلیت‌های PHP 8.6 برای توسعه‌دهندگان سیستم‌های مقیاس‌پذیر، معرفی API جدید Polling است.

این قابلیت به ما کمک می‌کند تعداد زیادی اتصال و Stream را بدون نیاز به بررسی مداوم تک‌تک آن‌ها مدیریت کنیم.

برای درک بهتر موضوع، ابتدا باید با مفهوم I/O Multiplexing آشنا شویم.

مشکل stream_select() در نسخه‌های قبلی

فرض کنید یک TCP Server داریم که باید به درخواست تعداد زیادی کلاینت پاسخ دهد.

روش سنتی در PHP استفاده از فانکشن stream_select() است.

این فانکشن به ما اجازه می‌دهد چندین Stream را هم‌زمان برای خواندن، نوشتن یا خطا بررسی کنیم.

اما در برخی سیستم‌عامل‌ها و پیاده‌سازی‌ها، stream_select() با محدودیت‌هایی مانند FD_SETSIZE مواجه می‌شود که معمولاً مقدار آن ۱۰۲۴ است.

برای مثال:

$read = [$server, ...$clients];

$write = $except = null;

stream_select(
    $read,
    $write,
    $except,
    null
);

این روش برای بسیاری از کاربردهای معمول مناسب است، اما در سیستم‌هایی با تعداد اتصال زیاد، محدودیت‌های آن می‌تواند مشکل‌ساز شود.

Polling API در PHP 8.6

PHP 8.6 یک API جدید در Namespace زیر معرفی کرده است:

Io\Poll

این API از مکانیزم‌های بومی سیستم‌عامل برای تشخیص آماده بودن Streamها استفاده می‌کند.

از جمله:

  • epoll در Linux
  • kqueue در سیستم‌عامل‌های خانواده BSD و macOS
  • Event Ports در Solaris
  • WSAPoll در Windows

نکته مهم این است که PHP می‌تواند به‌صورت خودکار Backend مناسب سیستم‌عامل را انتخاب کند.

کلاس‌های اصلی Polling API

کلاس یا Enum کاربرد
Context مدیریت مجموعه Handleهای تحت نظارت
Handle رابط پایه برای منابع قابل Poll
StreamPollHandle تبدیل Stream به Handle قابل Poll
Watcher مدیریت وضعیت و رویدادهای هر Handle
Event تعریف رویدادهای Read و Write
Backend تعیین Backend مورد استفاده

پیاده‌سازی یک TCP Server ساده

ابتدا یک Server ایجاد می‌کنیم:

use Io\Poll\Context;
use Io\Poll\Event;

$server = stream_socket_server(
    'tcp://0.0.0.0:8080'
);

if ($server === false) {
    throw new RuntimeException(
        'Cannot create server'
    );
}

$poll = new Context();

حالا Stream سرور را به Polling Context اضافه می‌کنیم:

$poll->add(
    new StreamPollHandle($server),
    [Event::Read]
);

با این کار به Polling API اعلام کرده‌ایم که هر زمان سرور آماده دریافت اطلاعات بود، ما را مطلع کند.

در مرحله بعد Event Loop را اجرا می‌کنیم:

while (true) {
    foreach ($poll->wait() as $watcher) {

        $stream = $watcher
            ->getHandle()
            ->getStream();

        if ($stream === $server) {

            $client = stream_socket_accept(
                $server,
                0
            );

            if ($client !== false) {
                $poll->add(
                    new StreamPollHandle($client),
                    [Event::Read]
                );
            }

            continue;
        }

        $data = fread($stream, 8192);

        if ($data === '' || $data === false) {
            $watcher->remove();

            fclose($stream);

            continue;
        }

        fwrite($stream, $data);
    }
}

توجه

این مثال یک پیاده‌سازی ساده برای نمایش نحوه استفاده از Polling API است و برای استفاده Production به مدیریت کامل چرخه اتصال، خطاها، خواندن و نوشتن ناقص و محدودیت منابع نیاز دارد.

تفاوت Polling API با Async Programming

یک نکته بسیار مهم وجود دارد.

معرفی Polling API به این معنا نیست که PHP 8.6 به‌صورت خودکار تمام کدهای PHP را Asynchronous کرده است.

Polling API فقط یک زیرساخت برای تشخیص آماده بودن منابع I/O فراهم می‌کند.

کتابخانه‌هایی مانند ReactPHP و AMPHP می‌توانند از این زیرساخت برای پیاده‌سازی Event Loopهای کارآمدتر استفاده کنند.

بنابراین این قابلیت به‌خصوص برای توسعه‌دهندگان موارد زیر اهمیت دارد:

  • سرورهای TCP
  • سرورهای وب سوکت
  • سیستم‌های Real-time
  • سرویس‌های Network I/O
  • Event Loopها
  • برنامه‌های مبتنی بر تعداد زیادی اتصال هم‌زمان

۶. فانکشن clamp()، محدود کردن مقادیر به یک بازه مشخص

PHP 8.6 فانکشن جدیدی به نام clamp() معرفی کرده است.

کار این فانکشن بسیار ساده است: یک مقدار را دریافت می‌کند و اطمینان می‌دهد که نتیجه در محدوده مشخصی قرار داشته باشد.

فرض کنید یک سیستم تخفیف داریم که درصد تخفیف آن نباید کمتر از صفر یا بیشتر از ۱۰۰ باشد.

در نسخه‌های قبلی PHP معمولاً از ترکیب min() و max() استفاده می‌کردیم:

$discount = 120;

$discount = max(
    0,
    min($discount, 100)
);

echo $discount;

خروجی:

100

اما در PHP 8.6:

$discount = clamp($discount, 0, 100);

echo $discount;

همان نتیجه را دریافت می‌کنیم.

چند مثال دیگر

var_dump(clamp(-10, 0, 100));
// int(0)

var_dump(clamp(50, 0, 100));
// int(50)

var_dump(clamp(110, 0, 100));
// int(100)

در مثال اول مقدار از حداقل کمتر است، بنابراین حداقل بازگردانده می‌شود.

در مثال دوم مقدار در محدوده مجاز است و بدون تغییر برگردانده می‌شود.

در مثال سوم مقدار از حداکثر بیشتر است، بنابراین حداکثر بازگردانده می‌شود.

آیا clamp فقط برای اعداد است؟

خیر!

یکی از نکات جالب این فانکشن این است که می‌توان از آن برای مقادیر قابل مقایسه نیز استفاده کرد.

برای مثال:

use Time\Duration;

$timeout = clamp(
    Duration::fromSeconds(30),
    min: Duration::fromMinutes(1),
    max: Duration::fromMinutes(10)
);

echo $timeout->seconds;

خروجی:

60

بنابراین clamp() می‌تواند در کنار کلاس جدید Duration نیز استفاده شود.

کاربرد در پروژه‌های واقعی:

  • محدود کردن درصد تخفیف
  • کنترل تعداد نتایج Pagination
  • محدود کردن مقدار ورودی کاربران
  • تنظیم Timeoutها
  • کنترل محدوده امتیازدهی
  • محدود کردن پارامترهای پردازشی

نکته مهم این است که مقادیر ورودی باید با یکدیگر قابل مقایسه باشند و محدوده حداقل و حداکثر به‌درستی تعریف شده باشد.

۷. SortDirection، استانداردسازی جهت مرتب‌سازی

یکی دیگر از تغییرات PHP 8.6 معرفی Enum جدیدی به نام SortDirection است.

احتمالاً در پروژه‌های مختلف با روش‌های متفاوتی برای تعیین جهت مرتب‌سازی مواجه شده‌اید.

برای مثال:

SORT_ASC
SORT_DESC

یا:

'ASC'
'DESC'

یا حتی:

true
false

هر کتابخانه ممکن است قرارداد مخصوص خودش را داشته باشد.

این مسئله در طراحی APIهای عمومی و کتابخانه‌های قابل استفاده مجدد مشکلاتی ایجاد می‌کند.

مشکل در نسخه‌های قبلی

فرض کنید یک Query Builder نوشته‌ایم:

class QueryBuilder
{
    private array $orderBy = [];

    public function orderBy(
        string $column,
        int $direction = SORT_ASC
    ): static {

        $this->orderBy[] = $column . ' ' . match ($direction) {
            SORT_ASC => 'ASC',
            SORT_DESC => 'DESC',
        };

        return $this;
    }
}

مشکل اینجاست که سیگنچر متد هر عدد صحیحی را قبول می‌کند.

برای مثال:

$qb->orderBy('name', SORT_STRING);

از نظر سیستم نوع (Type System) مشکلی وجود ندارد، زیرا مقدار SORT_STRING نیز از نوع عدد صحیح (int) است و با نوع پارامتر سازگاری دارد. اما هنگام اجرای عبارت match، هیچ‌کدام از حالت‌های تعریف‌شده با این مقدار مطابقت ندارند و در نتیجه PHP خطای UnhandledMatchError ایجاد می‌کند.

راهکار در PHP 8.6

PHP یک Enum استاندارد به نام SortDirection در اختیار ما قرار می‌دهد:

class QueryBuilder
{
    private array $orderBy = [];

    public function orderBy(
        string $column,
        SortDirection $direction = SortDirection::Ascending
    ): static {

        $this->orderBy[] = $column . ' ' . match ($direction) {
            SortDirection::Ascending => 'ASC',
            SortDirection::Descending => 'DESC',
        };

        return $this;
    }
}

نحوه استفاده:

$qb->orderBy(
    'name',
    SortDirection::Descending
);

اگر اشتباهاً مقدار دیگری ارسال کنیم:

$qb->orderBy('name', SORT_STRING);

PHP قبل از اجرای منطق متد، خطای TypeError ایجاد می‌کند.

این موضوع باعث می‌شود قرارداد متدهای عمومی دقیق‌تر و قابل‌اعتمادتر باشد.

نکته مهم

این Enum یک نوع استاندارد برای APIهای کتابخانه‌ها و کدهای توسعه‌دهندگان فراهم می‌کند، به این معنی نیست که تمام فانکشن‌ها داخلی مرتب‌سازی PHP مستقیماً از آن پشتیبانی می‌کنند.

۸. قابلیت‌های جدید Reflection

Reflection یکی از ابزارهای مهم PHP برای بررسی ساختار کلاس‌ها، متدها، پراپرتی‌ها و سایر اجزای برنامه در زمان اجرا است.

این قابلیت در فریم‌ورک‌هایی مانند لاراول، سیستم‌های دیپندنسی اینجکشن، Serializerها و ORMها کاربرد زیادی دارد.

PHP 8.6 چند قابلیت مهم به این بخش اضافه کرده است.

۸.۱. متد isReadable()

این متد مشخص می‌کند که آیا یک پراپرتی در Scope مشخص‌شده قابل خواندن است یا خیر.

۸.۲. متد isWritable()

این متد مشخص می‌کند که آیا یک پراپرتی در Scope مشخص‌شده قابل نوشتن است یا خیر.

چرا به این دو متد نیاز داریم؟

در PHP مدرن با قابلیت‌هایی مانند پراپرتی‌های Readonly، هوک‌های پراپرتی و Asymmetric Visibility، دیگر صرفاً Public بودن یک پراپرتی به این معنا نیست که همیشه بتوانیم آن را بخوانیم یا تغییر دهیم.

برای مثال:

class NewsEntry
{
    public string $title = 'PHP 8.6';

    public private(set) string $slug = 'php-86-released';
}

حالا می‌توانیم با Reflection وضعیت این دو پراپرتی را بررسی کنیم:

$entry = new NewsEntry();

foreach (['title', 'slug'] as $name) {

    $property = new ReflectionProperty(
        NewsEntry::class,
        $name
    );

    var_dump(
        $property->isReadable(null, $entry),
        $property->isWritable(null, $entry)
    );
}

نتیجه مفهومی:

title:
isReadable = true
isWritable = true

slug:
isReadable = true
isWritable = false

این متدها وضعیت دسترسی را با در نظر گرفتن Scope، آبجکت موردنظر، Initialization و رفتار Magic Methods بررسی می‌کنند.

کاربرد در فریم‌ورک‌ها

فرض کنید در حال توسعه یک Serializer هستیم که باید آبجکت را به JSON تبدیل کند.

در این شرایط لازم است بدانیم:

  • کدام پراپرتی‌ها قابل خواندن هستند؟
  • کدام پراپرتی‌ها قابل تغییر هستند؟
  • آیا مقدار پراپرتی مقداردهی شده است؟
  • آیا محدودیت دسترسی وجود دارد؟

قابلیت‌های جدید Reflection می‌توانند پیاده‌سازی چنین ابزارهایی را دقیق‌تر کنند.

۹. DocComment برای پارامترهای فانکشن‌ها

یکی دیگر از تغییرات جالب PHP 8.6، امکان تعریف DocComment مستقیماً برای پارامترهای فانکشن و متد است.

در نسخه‌های قبلی، برای مستندسازی پارامترها معمولاً از ساختار زیر استفاده می‌کردیم:

class SearchService
{
    /**
     * Search records.
     *
     * @param string $query Search terms
     * @param int $limit Maximum results
     */
    public function search(
        string $query,
        int $limit = 10
    ): array {
        return [];
    }
}

در این روش توضیحات پارامترها در DocBlock اصلی متد قرار می‌گیرند.

در PHP 8.6 می‌توانیم توضیحات هر پارامتر را در کنار همان پارامتر بنویسیم:

class SearchService
{
    /**
     * Search records.
     */
    public function search(

        /** Search terms */
        string $query,

        /** Maximum number of results */
        int $limit = 10

    ): array {
        return [];
    }
}

مزیت این روش این است که توضیحات به‌صورت مستقیم به پارامتر موردنظر متصل می‌شوند.

دسترسی به توضیحات با Reflection

PHP 8.6 متد جدید زیر را نیز معرفی کرده است:

ReflectionParameter::getDocComment()

برای مثال:

$parameter = new ReflectionParameter(
    [SearchService::class, 'search'],
    'query'
);

var_dump($parameter->getDocComment());

خروجی:

/** Search terms */

این قابلیت می‌تواند برای توسعه ابزارهای مستندسازی خودکار، کانتینرهای تزریق وابستگی (Dependency Injection Containers)، ابزارهای تحلیل کد و سیستم‌های مبتنی بر Reflection مفید باشد.

۱۰. بهبودهای Unicode و پشتیبانی از زبان‌های مختلف

یکی از قابلیت‌های بسیار کاربردی PHP 8.6 برای توسعه‌دهندگان نرم‌افزارهای چندزبانه، معرفی فانکشن جدید grapheme_strrev() است.

برای درک اهمیت آن باید تفاوت Byte، Unicode Code Point و Grapheme Cluster را بدانیم.

مشکل فانکشن strrev()

در PHP فانکشن زیر برای معکوس کردن رشته وجود دارد:

echo strrev('Hello');

خروجی:

olleH

اما strrev() بر اساس Byteها عمل می‌کند.

بنابراین وقتی با رشته‌های UTF-8، کاراکترهای ترکیبی یا Emojiهای چندبخشی کار می‌کنیم، نتیجه می‌تواند اشتباه باشد.

حتی استفاده از یک فانکشن Multibyte نیز همیشه مشکل را حل نمی‌کند، زیرا یک کاراکتر قابل مشاهده ممکن است از چند Unicode Code Point تشکیل شده باشد.

برای مثال Emoji زیر را در نظر بگیرید:

👍🏽

این Emoji از دو Code Point تشکیل شده است:

  • 👍
  • 🏽

اگر آن را صرفاً بر اساس Byte یا Code Point معکوس کنیم، ممکن است ترتیب اجزای آن به هم بخورد.

معرفی grapheme_strrev()

در PHP 8.6 فانکشن جدید زیر به Extension مربوط به Intl اضافه شده است:

grapheme_strrev()

این فانکشن رشته را بر اساس Grapheme Cluster معکوس می‌کند.

برای مثال:

echo grapheme_strrev('Apple🍏');

خروجی:

🍏elppA

اینجا ایموجی از انتهای رشته به ابتدای آن منتقل شده است.

مثال دیگر:

echo grapheme_strrev('A👍🏽B');

خروجی:

B👍🏽A

در این حالت Emoji بدون شکسته شدن جابه‌جا می‌شود.

در این مثال ایموجی تغییر موقعیت ظاهری نداده، چون دقیقاً در وسط رشته قرار داشته است. با معکوس شدن ترتیب سه واحد A، 👍🏽 و B، همچنان ایموجی در وسط باقی می‌ماند.

نکته

فانکشن grapheme_strrev() قرار نیست شکل ظاهری ایموجی را برعکس کند یا اجزای داخلی آن را جابه‌جا کند. وظیفه‌اش معکوس کردن ترتیب واحدهای نوشتاری قابل مشاهده (Grapheme Clusters) است.

چرا ایموجی نباید تغییر کند؟

ایموجی 👍🏽 از دو بخش Unicode تشکیل شده است:

  • 👍 نماد اصلی
  • 🏽 تعیین‌کننده رنگ پوست

این دو بخش باید کنار هم باقی بمانند تا یک ایموجی معتبر نمایش داده شود. اگر رشته را بدون توجه به Grapheme Cluster معکوس کنیم، ممکن است اجزای ایموجی از هم جدا شوند.

چرا این قابلیت اهمیت دارد؟

در بسیاری از سیستم‌ها، کار با رشته‌ها صرفاً به حروف انگلیسی محدود نمی‌شود.

برای مثال:

  • شبکه‌های اجتماعی
  • سیستم‌های مدیریت محتوا
  • موتورهای جست‌وجو
  • نرم‌افزارهای چندزبانه
  • سیستم‌های پردازش Emoji
  • سرویس‌های پردازش متن فارسی و عربی

در این سیستم‌ها باید به ساختار واقعی کاراکترهای Unicode توجه کنیم.

نکته

این فانکشن در Extension مربوط به intl قرار دارد و برای استفاده از آن باید این Extension فعال باشد. همچنین Grapheme-aware بودن به‌تنهایی جایگزین مدیریت الگوریتم نمایش متن‌های راست‌به‌چپ نیست.

سایر قابلیت‌های جدید Intl

علاوه بر grapheme_strrev()، موارد زیر نیز به این بخش اضافه شده‌اند:

  • IntlNumberRangeFormatter برای قالب‌بندی بازه‌های عددی
  • IntlDatePatternGenerator::getSkeleton()
  • IntlDatePatternGenerator::getBaseSkeleton()
  • Locale::getDisplayKeyword()
  • Locale::getDisplayKeywordValue()
  • SpoofChecker::areBidiConfusable()
  • SpoofChecker::getBidiSkeleton()
  • SpoofChecker::getSkeleton()

به‌خصوص متدهای جدید SpoofChecker برای بررسی شباهت‌های گمراه‌کننده در رشته‌های Unicode و مشکلات مرتبط با متن‌های دوجهته اهمیت دارند.

برای مثال، در سیستم ثبت‌نام کاربران می‌توان از این قابلیت‌ها به‌عنوان بخشی از فرآیند تشخیص نام‌های کاربری مشابه و فریبنده استفاده کرد.

۱۱. مدیریت خطاهای Stream با StreamException

یکی از تغییرات مهم PHP 8.6 در مدیریت خطاها، معرفی سیستم جدید Stream Error Handling است.

در نسخه‌های قبلی، هنگام کار با فایل‌ها و Streamها معمولاً از Warning، مقدار false و گاهی عملگر @ استفاده می‌کردیم.

برای مثال:

$config = @file_get_contents(
    '/etc/app/config.json'
);

if ($config === false) {

    $error = error_get_last();

    log_error($error['message']);
}

این روش یک مشکل مهم دارد.

اطلاعات خطا معمولاً به‌صورت یک پیام متنی در اختیار ما قرار می‌گیرد و مدیریت ساختاریافته آن دشوار است.

قابلیت جدید PHP 8.6

PHP 8.6 امکان تعیین نحوه گزارش خطاهای Stream را از طریق Stream Context فراهم می‌کند.

سه گزینه مهم به این سیستم اضافه شده‌اند:

گزینه عملکرد
StreamErrorMode::Error گزارش خطا به شکل Warning و Notice
StreamErrorMode::Exception پرتاب StreamException برای خطاهای خاتمه‌دهنده
StreamErrorMode::Silent عدم گزارش خطا و عدم پرتاب Exception

مثال

ابتدا یک Stream Context ایجاد می‌کنیم:

$context = stream_context_create([
    'stream' => [
        'error_mode' => StreamErrorMode::Exception,
    ],
]);

حالا هنگام خواندن فایل، Context را به فانکشن ارسال می‌کنیم:

try {

    $config = file_get_contents(
        '/etc/app/config.json',
        context: $context
    );

} catch (StreamException $e) {

    foreach ($e->getErrors() as $error) {

        log_error(
            $error->code->name,
            $error->message,
            $error->wrapperName
        );
    }
}

در اینجا به‌جای دریافت یک پیام متنی ساده، مجموعه‌ای از اطلاعات ساختاریافته در اختیار داریم.

کلاس StreamError چه اطلاعاتی دارد؟

هر خطا با یک آبجکت از کلاس StreamError نمایش داده می‌شود.

این آبجکت شامل اطلاعات زیر است:

  • code: کد خطا به‌صورت Enum
  • message: پیام خطا
  • wrapperName: نام Stream Wrapper
  • severity: سطح خطا
  • terminating: مشخص می‌کند خطا باعث توقف عملیات شده است یا خیر

همچنین دو فانکشن جدید برای مدیریت خطاها معرفی شده‌اند:

stream_last_errors();
stream_clear_errors();

فانکشن اول خطاهای ذخیره‌شده مربوط به عملیات Stream را برمی‌گرداند و فانکشن دوم آن‌ها را پاک می‌کند.

کاربرد در پروژه‌های واقعی

این قابلیت در پروژه‌هایی که با منابع خارجی کار می‌کنند اهمیت زیادی دارد:

  • خواندن فایل‌های Remote
  • ارتباط با سرویس‌های خارجی
  • پردازش فایل‌های حجیم
  • کار با Streamهای شبکه
  • مدیریت خطا در سیستم‌های Import و Export
  • توسعه ابزارهای زیرساختی

نکته مهم این است که StreamErrorMode::Exception فقط برای خطاهای خاتمه‌دهنده Exception ایجاد می‌کند. خطاهای غیرخاتمه‌دهنده می‌توانند بدون پرتاب Exception گزارش شوند.

همچنین این تنظیمات باید روی Stream Context اختصاصی قرار بگیرند و نمی‌توان آن‌ها را با stream_context_set_default() تنظیم کرد.

۱۲. قابلیت‌های جدید رمزنگاری در Sodium

PHP 8.6 تغییرات مهمی در Extension مربوط به Sodium دارد.

بخش قابل‌توجهی از این تغییرات مربوط به الگوریتم‌های رمزنگاری جدید، رمزنگاری پساکوانتومی و فانکشن‌های مرتبط با Hashing است.

۱۲.۱. پشتیبانی از Post-Quantum Cryptography

با پیشرفت رایانش کوانتومی، یکی از نگرانی‌های مهم حوزه امنیت اطلاعات، توانایی کامپیوترهای کوانتومی در شکستن برخی الگوریتم‌های رمزنگاری فعلی است.

به همین دلیل الگوریتم‌های رمزنگاری Post-Quantum در سال‌های اخیر اهمیت زیادی پیدا کرده‌اند.

PHP 8.6 از طریق Sodium امکانات مربوط به دو خانواده KEM را در اختیار توسعه‌دهندگان قرار می‌دهد:

X-Wing

این الگوریتم یک روش Hybrid برای Key Encapsulation است که از ترکیب ML-KEM-768 و X25519 استفاده می‌کند.

ML-KEM-768

این الگوریتم بر اساس استاندارد FIPS 203 تعریف شده است.

فانکشن‌ها جدید مرتبط با این قابلیت عبارت‌اند از:

sodium_crypto_kem_keypair()
sodium_crypto_kem_seed_keypair()
sodium_crypto_kem_secretkey()
sodium_crypto_kem_publickey()
sodium_crypto_kem_enc()
sodium_crypto_kem_dec()

همچنین نسخه‌های اختصاصی ML-KEM-768 نیز در دسترس قرار گرفته‌اند.

نکته مهم این است که فانکشن‌ها KEM برای ایجاد و بازیابی Secret مشترک استفاده می‌شوند، KEM به‌تنهایی جایگزین الگوریتم‌های رمزنگاری متقارن برای رمزگذاری تمام داده‌ها نیست.

 

این فانکشن‌ها زمانی در دسترس هستند که PHP با libsodium نسخه 1.0.22 یا بالاتر ساخته شده باشد.

۱۲.۲. قابلیت‌های جدید IPcrypt

قابلیت دیگر، اضافه شدن APIهای مربوط به IPcrypt است.

این مجموعه برای رمزنگاری آدرس‌های IP طراحی شده است.

فانکشن‌ها جدید شامل موارد زیر هستند:

sodium_crypto_ipcrypt_keygen()
sodium_crypto_ipcrypt_encrypt()
sodium_crypto_ipcrypt_decrypt()

sodium_crypto_ipcrypt_nd_keygen()
sodium_crypto_ipcrypt_nd_encrypt()
sodium_crypto_ipcrypt_nd_decrypt()

sodium_crypto_ipcrypt_ndx_keygen()
sodium_crypto_ipcrypt_ndx_encrypt()
sodium_crypto_ipcrypt_ndx_decrypt()

sodium_crypto_ipcrypt_pfx_keygen()
sodium_crypto_ipcrypt_pfx_encrypt()
sodium_crypto_ipcrypt_pfx_decrypt()

همچنین دو فانکشن برای تبدیل نمایش باینری و متنی آدرس‌های IP اضافه شده‌اند:

sodium_bin2ip()
sodium_ip2bin()

این قابلیت‌ها می‌توانند در سیستم‌های تحلیل ترافیک شبکه، مدیریت اطلاعات حساس و سرویس‌های امنیتی کاربرد داشته باشند.

۱۲.۳. فانکشن‌ها SHAKE و TurboSHAKE

در PHP 8.6 فانکشن‌ها جدیدی برای الگوریتم‌های SHAKE و TurboSHAKE نیز اضافه شده‌اند.

این الگوریتم‌ها از خانواده Extendable Output Function یا XOF هستند.

تفاوت اصلی XOF با Hash Functionهای معمولی این است که امکان تولید خروجی با طول دلخواه را فراهم می‌کنند.

از جمله فانکشن‌ها جدید:

sodium_crypto_xof_shake128()
sodium_crypto_xof_shake256()

sodium_crypto_xof_turboshake128()
sodium_crypto_xof_turboshake256()

همچنین نسخه‌های Stateful برای پردازش مرحله‌ای داده‌ها اضافه شده‌اند:

sodium_crypto_xof_shake128_init()
sodium_crypto_xof_shake128_update()
sodium_crypto_xof_shake128_squeeze()

و فانکشن‌ها مشابه برای سایر الگوریتم‌ها.

نکته مهم

در دسترس بودن قابلیت‌های جدید Sodium به نسخه و نحوه Build شدن libsodium بستگی دارد. صرفاً نصب PHP 8.6 به این معنا نیست که تمام قابلیت‌های جدید روی هر سروری فعال هستند.

۱۳. بهبود مدیریت URI و URL

PHP 8.5 اکستنشن جدیدی برای مدیریت URI معرفی کرد.

در PHP 8.6 این قابلیت توسعه پیدا کرده و کلاس‌های جدیدی برای ساخت URI و URL در اختیار ما قرار گرفته‌اند.

دو کلاس مهم عبارت‌اند از:

Uri\Rfc3986\UriBuilder
Uri\WhatWg\UrlBuilder

این کلاس‌ها از الگوی طراحی Builder استفاده می‌کنند.

ساخت URI با UriBuilder

فرض کنید می‌خواهیم آدرس زیر را ایجاد کنیم:

https://example.com:8080/products?page=2#details

در PHP 8.6 می‌توانیم اجزای مختلف URI را به‌صورت مرحله‌ای تعریف کنیم:

$uri = (new Uri\Rfc3986\UriBuilder())
    ->setScheme('https')
    ->setHost('example.com')
    ->setPort(8080)
    ->setPath('/products')
    ->setQuery('page=2')
    ->setFragment('details')
    ->build();

echo $uri->toRawString();

در این روش هر بخش از URI به‌صورت مستقل تعریف می‌شود و در نهایت با فراخوانی build() آبجکت URI ساخته خواهد شد.

تفاوت RFC 3986 و WHATWG

شاید این سوال مطرح شود که چرا دو Builder جداگانه داریم؟

علت این است که دو استاندارد RFC 3986 و WHATWG URL دقیقاً رفتار یکسانی ندارند.

استاندارد RFC 3986 برای تعریف ساختار عمومی URI طراحی شده است.

در مقابل، WHATWG URL بیشتر با نحوه پردازش URLها در مرورگرها و وب مدرن ارتباط دارد.

بنابراین PHP برای جلوگیری از مخلوط شدن قواعد این دو استاندارد، دو کلاس جداگانه معرفی کرده است.

اعتبارسنجی هنگام ساخت URL

یکی از مزایای Builder جدید این است که اعتبارسنجی اجزای URL را انجام می‌دهد.

برای مثال، اگر Scheme نامعتبر باشد، هنگام تنظیم آن می‌توان Exception دریافت کرد.

همچنین برخی محدودیت‌ها فقط زمانی مشخص می‌شوند که تمام اجزای URL در کنار هم قرار بگیرند، به همین دلیل هنگام فراخوانی build() نیز اعتبارسنجی نهایی انجام می‌شود.

سایر تغییرات Extension URI

در کنار Builderها، موارد زیر نیز اضافه شده‌اند:

  • تشخیص نوع URI با Uri::getUriType()
  • تشخیص نوع Host با getHostType()
  • تشخیص Schemeهای خاص با Url::isSpecialScheme()
  • فانکشن Uri\WhatWg\url_percent_encode()

این تغییرات می‌توانند در توسعه API Clientها، سیستم‌های Routing و سرویس‌هایی که با URLهای پیچیده کار می‌کنند مفید باشند.

۱۴. قابلیت‌های جدید MySQLi

یکی از تغییرات کاربردی PHP 8.6 در Extension مربوط به MySQLi، معرفی فانکشن جدید quote_string() است.

در نسخه‌های قبلی برای Escape کردن رشته‌های SQL معمولاً از این فانکشن استفاده می‌کردیم:

mysqli_real_escape_string(
    $connection,
    $value
);

این فانکشن کاراکترهای خاص را Escape می‌کند، اما نتیجه را داخل کوتیشن قرار نمی‌دهد.

در PHP 8.6 متد جدید زیر معرفی شده است:

$connection->quote_string($value);

این متد رشته را Escape کرده و نتیجه را داخل Single Quote قرار می‌دهد.

مثال

mysqli_report(
    MYSQLI_REPORT_ERROR |
    MYSQLI_REPORT_STRICT
);

$connection = new mysqli(
    'localhost',
    'user',
    'password',
    'database'
);

$connection->set_charset('utf8mb4');

$city = "'s-Hertogenbosch";

$query = sprintf(
    "SELECT * FROM cities WHERE name = %s",
    $connection->quote_string($city)
);

$result = $connection->query($query);

نکته مهم این است که خروجی quote_string() از قبل شامل کوتیشن است و نباید مجدداً آن را داخل کوتیشن قرار دهیم.

همچنین این فانکشن با در نظر گرفتن Charset اتصال کار می‌کند و در حالت SQL با گزینه NO_BACKSLASH_ESCAPES نیز رفتار مناسبی دارد.

آیا quote_string جایگزین Prepared Statement است؟

خیر!

حتی با وجود این قابلیت، استفاده از Prepared Statement همچنان روش پیشنهادی برای اجرای کوئری‌های دارای ورودی متغیر است.

quote_string() بیشتر برای مواقعی کاربرد دارد که به دلایل خاص مجبور به ساخت دستی کوئری هستیم.

این فانکشن برای ایمن کردن نام جدول، نام ستون یا سایر SQL Identifierها طراحی نشده است.

۱۵. تغییرات pack() و unpack()

فانکشن‌ها pack() و unpack() برای تبدیل داده‌ها به ساختار باینری و بالعکس استفاده می‌شوند.

این فانکشن‌ها در توسعه پروتکل‌های شبکه، پردازش فایل‌های باینری و ارتباط با سیستم‌های سطح پایین کاربرد دارند.

یکی از مشکلات قدیمی این فانکشن‌ها، مدیریت Endianness برای برخی انواع داده بود.

Endianness چیست؟

Endianness مشخص می‌کند که بایت‌های یک عدد چندبایتی با چه ترتیبی در حافظه یا فایل قرار بگیرند.

دو حالت رایج عبارت‌اند از:

  • Little Endian: بایت کم‌ارزش‌تر ابتدا ذخیره می‌شود.
  • Big Endian: بایت پرارزش‌تر ابتدا ذخیره می‌شود.

در PHP 8.6 امکان استفاده از دو Modifier جدید فراهم شده است:

<  Little Endian
>  Big Endian

مثال

$value = 123456;

$little = pack('l<', $value);

$big = pack('l>', $value);

echo bin2hex($little);
echo PHP_EOL;

echo bin2hex($big);

خروجی:

40e20100
0001e240

همان عدد را با دو ترتیب متفاوت به ساختار باینری تبدیل کرده‌ایم.

برای بازگرداندن مقدار:

echo unpack('l<', $little)[1];

echo PHP_EOL;

echo unpack('l>', $big)[1];

خروجی:

123456
123456

این Modifierها برای انواع Integer و Float پشتیبانی‌شده قابل استفاده هستند.

این تغییر به‌خصوص برای توسعه‌دهندگانی که با پروتکل‌های شبکه، فایل‌های باینری و داده‌های سطح پایین کار می‌کنند اهمیت دارد.

۱۶. بهبودهای ZipArchive

PHP 8.6 دو متد جدید به کلاس ZipArchive اضافه کرده است:

ZipArchive::openString()
ZipArchive::closeString()

این دو متد امکان کار با آرشیو ZIP را مستقیماً در حافظه فراهم می‌کنند.

در نسخه‌های قبلی معمولاً برای ایجاد فایل ZIP باید ابتدا یک فایل موقت روی دیسک ایجاد می‌کردیم.

اما اکنون می‌توانیم آرشیو را در حافظه بسازیم و خروجی باینری آن را دریافت کنیم.

مثال

$zip = new ZipArchive();

if ($zip->openString('', ZipArchive::CREATE)) {

    $zip->addFromString(
        'hello.txt',
        'Hello from PHP 8.6!'
    );

    $zipContent = $zip->closeString();
}

متغیر $zipContent محتوای باینری فایل ZIP را در اختیار ما قرار می‌دهد.

کاربردهای واقعی

این قابلیت در سناریوهای زیر مفید است:

  • ساخت فایل ZIP برای دانلود کاربران
  • تولید خروجی ZIP در APIها
  • پردازش فایل‌ها بدون ایجاد فایل موقت
  • ساخت آرشیو در حافظه
  • ارسال فایل ZIP به سرویس‌های دیگر

البته باید به مصرف حافظه توجه داشته باشیم، زیرا در این روش محتوای آرشیو در حافظه نگهداری می‌شود.

۱۷. سایر قابلیت‌ها و تغییرات مهم PHP 8.6

تا اینجا مهم‌ترین قابلیت‌های جدید را بررسی کردیم. اما PHP 8.6 تغییرات دیگری نیز دارد که برای توسعه‌دهندگان حرفه‌ای اهمیت زیادی دارند.

۱۷.۱. پشتیبانی از Override برای Class Constant

در نسخه‌های قبلی، Attribute مربوط به #[\Override] برای بررسی Override شدن متدها استفاده می‌شد.

در PHP 8.6 این قابلیت برای Constantهای کلاس‌ و Caseهای Enum نیز گسترش یافته است.

interface HasVersion
{
    public const VERSION = '1.0';
}

class Package implements HasVersion
{
    #[\Override]
    public const VERSION = '2.0';
}

اگر Constant موردنظر در کلاس والد یا اینترفیس وجود نداشته باشد، PHP هنگام Compile با خطا مواجه می‌شود.

این قابلیت به جلوگیری از اشتباهات ناشی از تغییر نام Constantها کمک می‌کند.

۱۷.۲. پشتیبانی از __debugInfo() در Enumها

در PHP 8.6 می‌توان مجیک متد زیر را در Enum تعریف کرد:

__debugInfo()

برای مثال:

enum OrderStatus: string
{
    case Pending = 'pending';
    case Paid = 'paid';

    public function __debugInfo(): array
    {
        return [
            'name' => $this->name,
            'value' => $this->value,
        ];
    }
}

حالا هنگام استفاده از var_dump() می‌توانیم اطلاعات سفارشی موردنظر خود را مشاهده کنیم.

این قابلیت برای دیباگینگ و توسعه ابزارهای تحلیل وضعیت برنامه مفید است.

۱۷.۳. تغییر پراپرتی‌های آبجکت‌های ذخیره‌شده در Constant

یکی از تغییرات جالب PHP 8.6 امکان تغییر مستقیم پراپرتی‌های آبجکت‌هایی است که در Constant ذخیره شده‌اند.

در نسخه‌های قبلی، اگر یک Constant به یک آبجکت اشاره می‌کرد، امکان تغییر مستقیم پراپرتی آن از طریق خود Constant وجود نداشت.

برای مثال، در PHP 8.6 می‌توانیم به شکل زیر عمل کنیم:

class Config
{
    public const DEFAULTS = new stdClass();
}

// تغییر پراپرتی آبجکت ذخیره‌شده در Class Constant
Config::DEFAULTS->timeout = 30;

var_dump(Config::DEFAULTS->timeout);

خروجی:

int(30)

نکته مهم این است که خود Constant همچنان قابل مقداردهی مجدد نیست، یعنی نمی‌توانیم آن را به یک Object دیگر متصل کنیم. تغییر فقط روی وضعیت داخلی Object انجام می‌شود.

این قابلیت برای نگهداری Configurationهای مبتنی بر آبجکت و سناریوهایی که نیاز به تغییر وضعیت داخلی یک آبجکت ذخیره‌شده در Constant دارند کاربرد دارد.

۱۷.۴. بهبود TLS و OpenSSL

در PHP 8.6 قابلیت‌های جدیدی برای ارتباطات TLS اضافه شده‌اند:

  • TLS Session Resumption
  • External Pre-Shared Keys
  • TLS 1.3 Early Data یا 0-RTT

این امکانات برای بهبود مدیریت اتصال‌های امن و کاهش هزینه برقراری ارتباط در برخی سناریوها کاربرد دارند.

البته استفاده از 0-RTT نیازمند دقت امنیتی است، زیرا داده‌های ارسال‌شده در این مرحله ممکن است در معرض حملات Replay قرار بگیرند. بنابراین بهتر است درخواست‌های غیرقابل تکرار و عملیات حساس مالی در این مرحله اجرا نشوند.

۱۷.۵. بهبود پیام‌های خطای JSON

در PHP 8.6 پیام‌های خطای JSON اطلاعات دقیق‌تری درباره محل بروز خطا در ورودی ارائه می‌کنند.

برای مثال:

try {

    json_decode(
        '{"name":"Ali",}',
        flags: JSON_THROW_ON_ERROR
    );

} catch (JsonException $e) {

    echo $e->getMessage();
}

این قابلیت به Debug کردن فایل‌های JSON بزرگ و داده‌های دریافتی از APIها کمک می‌کند.

۱۷.۶. تنظیم جدید error_include_args

یک تنظیم جدید به نام زیر اضافه شده است:

error_include_args = Off

این گزینه امکان نمایش یکنواخت آرگومان‌های ارسال‌شده به فانکشن‌ها را در پیام‌های خطا فراهم می‌کند.

در حالت فعال، اطلاعات آرگومان‌ها می‌توانند برای دیباگینگ مفید باشند.

البته PHP اطلاعات حساس را با در نظر گرفتن سازوکار SensitiveParameter مخفی می‌کند و طول رشته‌های نمایش‌داده‌شده نیز محدود می‌شود.

۱۷.۷. بهبودهای cURL

قابلیت‌های جدیدی نیز به Extension مربوط به cURL اضافه شده‌اند.

از جمله:

  • CURLINFO_SIZE_DELIVERED
  • CURLOPT_SEEKFUNCTION
  • CURL_SEEKFUNC_OK
  • CURL_SEEKFUNC_FAIL
  • CURL_SEEKFUNC_CANTSEEK
  • CURL_READFUNC_ABORT

برخی از این قابلیت‌ها برای مدیریت بهتر خواندن و ارسال داده‌ها و کنترل جریان انتقال اطلاعات کاربرد دارند.

توجه داشته باشید که CURLINFO_SIZE_DELIVERED به libcurl نسخه 8.20.0 یا بالاتر نیاز دارد.

۱۷.۸. بهبودهای PDO_PGSQL

برای اتصال‌های Persistent در PostgreSQL، بررسی زنده بودن اتصال اضافه شده است.

همچنین هنگام از بین رفتن آخرین آبجکت PDO استفاده‌کننده از یک اتصال Persistent، وضعیت Session شامل تنظیمات تغییر داده‌شده با SET و Temporary Tableها پاک‌سازی می‌شود، در حالی که Prepared Statementهای ایجادشده با PREPARE حفظ می‌شوند.

این تغییر به مدیریت قابل‌اعتمادتر وضعیت اتصال‌های Persistent کمک می‌کند.

۱۷.۹. بهبودهای SNMP

چند قابلیت جدید برای مدیریت SNMP نیز اضافه شده‌اند.

از جمله:

snmp_init_mib()
snmp_set_mib_option()
snmp_set_output_option()
snmp_set_string_output_format()

همچنین متدهای جدیدی برای تنظیم فرمت خروجی در کلاس SNMP در دسترس قرار گرفته‌اند.

این قابلیت‌ها برای توسعه سیستم‌های مانیتورینگ و مدیریت تجهیزات شبکه مفید هستند.

۱۸. بهبود عملکرد PHP 8.6

یکی از موضوعات مهم در هر نسخه جدید PHP، بهینه‌سازی عملکرد است.

PHP 8.6 مجموعه‌ای از بهبودهای داخلی را در هسته زبان و اکستنشن‌های مختلف ارائه می‌کند.

البته باید توجه کنیم که این تغییرات به معنای سریع‌تر شدن تمام برنامه‌های PHP به یک میزان مشخص نیستند. میزان تاثیر آن‌ها به الگوی اجرای برنامه و نوع عملیات بستگی دارد.

۱۸.۱. بهینه‌سازی array_map()

یکی از تغییرات جالب در PHP 8.6 مربوط به فانکشن array_map() است.

وقتی از First-Class Callable یا Partial Function Application به‌عنوان Callback استفاده می‌کنیم، PHP می‌تواند در شرایط پشتیبانی‌شده، اجرای Callback را به حلقه معادل foreach تبدیل کند.

برای مثال:

$numbers = [1, 2, 3, 4, 5];

$result = array_map(
    fn($number) => $number * 2,
    $numbers
);

در PHP 8.6 مسیر اجرای برخی Callbackهای قابل تشخیص می‌تواند بهینه‌تر شود.

هدف این تغییر کاهش ساخت Closureهای واسط و هزینه فراخوانی Callbackهای Userland است.

۱۸.۲. بهبود printf()

در مواردی که printf() فقط از فرمت‌های %s و %d استفاده می‌کند، PHP می‌تواند آن را به ساختار معادل String Interpolation تبدیل کند.

اصطلاح فنی

String Interpolation یعنی جای‌گذاری مقادیر در استرینگ

این بهینه‌سازی باعث می‌شود PHP به‌جای استفاده از سازوکار عمومی printf()، از روش ساده‌تری برای تولید رشته خروجی استفاده کند. در نتیجه، سربار اجرای فانکشن (Function Call Overhead)‌ و پردازش استرینگ قالب‌بندی (Format String) کاهش پیدا می‌کند.

۱۸.۳. Stateless Closure Cache

یکی دیگر از بهبودهای داخلی PHP 8.6 اضافه شدن Cache برای Closureهای بدون State است.

این تغییر می‌تواند در سناریوهایی که Closureهای Stateless به‌صورت مکرر ایجاد می‌شوند، از تخصیص‌های غیرضروری حافظه جلوگیری کند.

۱۸.۴. بهبود JSON Encoding

عملکرد json_encode() در پردازش آرایه‌ها و آبجکت‌ها بهینه شده است.

همچنین تولید Indentation در حالت زیر بهبود پیدا کرده است:

JSON_PRETTY_PRINT

این موضوع برای APIها و سیستم‌هایی که حجم زیادی از داده‌های JSON تولید می‌کنند اهمیت دارد.

۱۸.۵. سایر بهینه‌سازی‌ها

برخی دیگر از تغییرات عملکردی عبارت‌اند از:

  • بهبود انتقال آرگومان‌ها به Constructorهای شناخته‌شده
  • بهبود عملکرد TAILCALL VM
  • بهبود عملکرد ZTS
  • بهبود اجرای کدهای دارای Recursion عمیق
  • بهینه‌سازی مرتب‌سازی آرایه‌های تک‌عضوی
  • بهبود عملکرد array_intersect()
  • بهبود array_sum() و array_product() برای آرایه‌های Integer
  • بهبود عملکرد array_fill_keys()
  • بهبود str_pad() و str_split()
  • کاهش مصرف حافظه در برخی عملیات DOM
  • بهبود عملکرد JSON، GD، Intl، Phar و Zip

آیا PHP 8.6 واقعاً سریع‌تر است؟

بله، این نسخه دارای بهینه‌سازی‌های مشخصی در هسته و اکستنشن‌ها است، اما برای اعلام درصد افزایش سرعت نمی‌توان صرفاً به فهرست تغییرات اکتفا کرد.

اگر قصد دارید عملکرد پروژه خود را با PHP 8.5 و PHP 8.6 مقایسه کنید، باید Benchmark را روی Workload واقعی پروژه اجرا کنید.

۱۹. Deprecationها و قابلیت‌های منسوخ‌شده در PHP 8.6

در کنار قابلیت‌های جدید، تعدادی از فانکشن‌ها و رفتارهای قدیمی نیز در PHP 8.6 منسوخ شده‌اند.

منظور از Deprecated این است که قابلیت موردنظر فعلاً قابل استفاده است، اما استفاده از آن توصیه نمی‌شود و ممکن است در نسخه‌های آینده حذف شود.

بنابراین بهتر است در زمان مهاجرت به PHP 8.6 این موارد را بررسی کنیم.

۱۹.۱. استفاده از return در finally

یکی از مهم‌ترین تغییرات مربوط به استفاده از return در بلوک finally است.

در PHP 8.5:

function getConfig(): array
{
    try {

        return loadConfig();

    } finally {

        return [];
    }
}

مشکل این کد چیست؟

اگر loadConfig() یک Exception ایجاد کند، دستور return داخل finally می‌تواند Exception را پنهان کند.

در نتیجه به‌جای مشاهده خطای واقعی، یک آرایه خالی دریافت می‌کنیم.

در PHP 8.6 استفاده از return داخل finally منسوخ شده است.

روش صحیح این است که عملیات پاک‌سازی را در finally انجام دهیم و مقدار بازگشتی را خارج از آن مدیریت کنیم.

۱۹.۲. منسوخ شدن فانکشن‌های Regex در MBString

یکی از تغییرات مهم PHP 8.6 منسوخ شدن فانکشن‌ها Regex در اکستنشن مربوط به MBString است.

از جمله:

mb_ereg()
mb_ereg_match()
mb_ereg_replace()
mb_ereg_replace_callback()
mb_eregi()
mb_eregi_replace()
mb_split()

علت این تغییر، پایان نگهداری کتابخانه Oniguruma در آوریل ۲۰۲۵ است.

برای بسیاری از کاربردها می‌توان از فانکشن‌ها PCRE مانند موارد زیر استفاده کرد:

preg_match()
preg_replace()
preg_split()

همراه با Modifier مربوط به Unicode:

/u

برای مثال:

$result = preg_match(
    '/^[\p{L}]+$/u',
    'سلام'
);

البته جایگزینی Regexها باید با بررسی تفاوت رفتار پترن‌ها و تست کامل انجام شود.

طبق مستندات مهاجرت، این فانکشن‌ها برای حذف در PHP 9.0 برنامه‌ریزی شده‌اند.

۱۹.۳. منسوخ شدن Aliasهای قدیمی

فانکشن‌ها زیر نیز Deprecated شده‌اند:

فانکشن قدیمی جایگزین
is_double() is_float()
is_long() is_int()
is_integer() is_int()
doubleval() floatval()

برای مثال:

if (is_integer($value)) {
    // ...
}

بهتر است به شکل زیر تغییر کند:

if (is_int($value)) {
    // ...
}

۱۹.۴. منسوخ شدن spl_object_hash()

در PHP 8.6 استفاده از فانکشن زیر Deprecated شده است:

spl_object_hash()

جایگزین پیشنهادی:

spl_object_id()

همچنین فانکشن spl_classes() نیز منسوخ شده و پیشنهاد شده است از Reflection استفاده شود:

$reflection = new ReflectionExtension('SPL');

$classes = $reflection->getClassNames();

۱۹.۵. منسوخ شدن strcoll()

فانکشن زیر نیز Deprecated شده است:

strcoll()

همچنین Flag زیر برای مرتب‌سازی:

SORT_LOCALE_STRING

منسوخ شده است.

دلیل این تغییر، مشکلات مربوط به وضعیت سراسری Locale و دقت مرتب‌سازی رشته‌ها در زبان‌های مختلف است.

جایگزین پیشنهادی استفاده از کلاس Collator در اکستنشن مربوط به Intl است.

۱۹.۶. سایر موارد Deprecated

موارد دیگری نیز در PHP 8.6 منسوخ شده‌اند:

  • metaphone()
  • mysqli_get_charset()
  • mysqli_stmt_init()
  • spl_classes()
  • متدهای CSV کلاس SplFileObject
  • برخی متدهای Sort و Serialization در ArrayIterator
  • ارسال آبجکت به فانکشن‌های که انتظار آرایه دارند، مانند array_walk() و http_build_query()
  • استفاده از آرگومان سوم define()
  • استفاده از namespace به‌عنوان نام Constant کلاس
  • استفاده از readonly به‌عنوان نام فانکشن
  • استفاده از let و is به‌عنوان نام برخی Identifierها

برای مثال، به‌جای:

spl_object_hash($object);

از:

spl_object_id($object);

استفاده کنید.

همچنین برای خواندن و نوشتن CSV بهتر است از فانکشن‌ها fgetcsv() و fputcsv() روی Stream استفاده کنید.

۲۰. تغییرات ناسازگار با نسخه‌های قبلی

برخی از تغییرات PHP 8.6 ممکن است باعث تغییر رفتار کدهای قدیمی شوند.

این تغییرات با عنوان تغییرات ناسازگار رو به عقب (Backward Incompatible Changes) شناخته می‌شوند.

در ادامه مهم‌ترین موارد را بررسی می‌کنیم.

۲۰.۱. تغییر رفتار Session

یکی از مهم‌ترین تغییرات امنیتی PHP 8.6 مربوط به مقادیر پیش‌فرض Session است.

سه تنظیم مهم تغییر کرده‌اند:

تنظیم مقدار قبلی مقدار جدید
session.use_strict_mode 0 1
session.cookie_httponly 0 1
session.cookie_samesite تنظیم‌نشده Lax

این تغییرات باعث می‌شوند رفتار Sessionها به‌صورت پیش‌فرض امن‌تر باشد.

Strict Mode

با فعال شدن این قابلیت، Session IDهای ناشناخته و مقداردهی‌نشده پذیرفته نمی‌شوند.

این موضوع به کاهش خطر Session Fixation کمک می‌کند.

اصطلاح فنی

Session Fixation (ثابت‌سازی نشست): یک نوع حمله امنیتی است که در آن مهاجم تلاش می‌کند شناسه نشست (Session ID) مشخصی را به کاربر تحمیل کند. اگر کاربر با همان شناسه وارد حساب کاربری خود شود و سرور شناسه نشست را تغییر ندهد، مهاجم می‌تواند با استفاده از شناسه‌ای که از قبل می‌داند، به نشست احراز هویت‌شده کاربر دسترسی پیدا کند.

راهکار جلوگیری: پس از ورود موفق کاربر، شناسه نشست را با استفاده از session_regenerate_id(true) تغییر دهید. همچنین فعال‌سازی session.use_strict_mode و تنظیم صحیح Cookieهای نشست به افزایش امنیت کمک می‌کند.

HttpOnly

با فعال شدن این گزینه، JavaScript سمت مرورگر نمی‌تواند مستقیماً Cookie مربوط به Session را از طریق document.cookie بخواند.

SameSite=Lax

در این حالت Cookie مربوط به Session در بسیاری از درخواست‌های Cross-Site ارسال نمی‌شود، از جمله درخواست‌های POST بین‌سایتی.

اگر برنامه شما به ارسال Cookie در درخواست‌های Cross-Site نیاز دارد، باید تنظیمات مربوط به SameSite=None و Secure را با توجه به معماری و نیاز امنیتی سیستم بررسی کنید.

۲۰.۲. تغییر رفتار trim()

در PHP 8.6 کاراکتر Form Feed با نماد زیر:

\f

به مجموعه کاراکترهایی اضافه شده است که فانکشن‌ها زیر به‌صورت پیش‌فرض حذف می‌کنند:

trim()
ltrim()
rtrim()

برای مثال:

var_dump(trim("\f hello \f"));

در PHP 8.6 خروجی:

hello

اما در نسخه قبلی، این کاراکترها به‌صورت پیش‌فرض حذف نمی‌شدند.

۲۰.۳. تغییر رفتار فانکشن‌ها فایل

فانکشن‌ها زیر:

fclose()
file_put_contents()
copy()

اکنون در صورت شکست عملیات Flush یا Close شدن Stream مقدار false برمی‌گردانند.

در نسخه‌های قبلی برخی از این خطاها بدون گزارش مناسب نادیده گرفته می‌شدند.

بنابراین بهتر است در پروژه‌هایی که روی صحت نوشتن فایل حساس هستند، مقدار بازگشتی این فانکشن‌ها بررسی شود.

۲۰.۴. ValueError برای آرگومان‌های نامعتبر

در PHP 8.6 تعدادی از فانکشن‌ها در صورت دریافت آرگومان نامعتبر، به‌جای رفتارهای مبهم قبلی، ValueError ایجاد می‌کنند.

از جمله:

array_filter()
array_change_key_case()
pathinfo()
scandir()

همچنین فانکشن‌های مانند getenv()، putenv()، parse_str() و تعدادی از فانکشن‌ها فایل در صورت دریافت بایت تهی (Null Byte یا \0) در آرگومان‌های مشخص‌شده، خطا ایجاد می‌کنند.

نکته فنی

Null Byte بایتی با مقدار 0x00 است و نباید آن را با مقدار null در PHP اشتباه گرفت.

این تغییرات باعث می‌شوند خطاهای ورودی زودتر و دقیق‌تر شناسایی شوند.

۲۰.۵. تغییر رفتار Magic Properties

رفتار عملگرهای زیر روی مجیک پراپرتی‌ها در شرایط خاص تغییر کرده است:

??
empty()

اگر متد __isset() یک پراپرتی را با نوشتن مستقیم در جدول پراپرتی‌ها ایجاد کند، PHP 8.6 مقدار تازه ایجادشده را برمی‌گرداند و دیگر در همان مسیر برای دریافت مقدار، __get() را فراخوانی نمی‌کند.

اگر در پروژه خود از مجیک متدهای __get() و __isset() برای ساخت Proxy یا Lazy Property استفاده می‌کنید، بهتر است این رفتار را بررسی کنید.

۲۰.۶. تغییر رفتار unpack()

در PHP 8.6 کاراکترهای زیر:

<
>

که بلافاصله بعد از کد قالب‌بندی (Format Code) در فانکشن unpack() قرار می‌گیرند، به‌عنوان تعیین‌کننده ترتیب بایت‌ها (Endianness Modifier) تفسیر می‌شوند، نه بخشی از نام کلید خروجی.

این تغییر ممکن است باعث شود برخی از کدهای قدیمی که نام کلید آن‌ها با این دو کاراکتر شروع می‌شد، خروجی متفاوتی داشته باشند. بنابراین برخی نام‌گذاری‌های قدیمی در Format Stringهای unpack() ممکن است رفتار متفاوتی داشته باشند.

برای مثال:

unpack('s<value', "\x01\x00");

در PHP 8.6 کلید خروجی value خواهد بود، در حالی که در نسخه قبلی <value به‌عنوان نام کلید در نظر گرفته می‌شد.

دلیل این تغییر آن است که PHP 8.6 کاراکتر < را به‌عنوان مشخص‌کننده ترتیب Little Endian در نظر می‌گیرد و دیگر آن را بخشی از نام کلید خروجی نمی‌داند.

نکته

استفاده از این علامت‌ها برای همه کدهای قالب‌بندی مجاز نیست. برای مثال، C>name باعث ایجاد ValueError می‌شود، چون کد C از تعیین‌کننده ترتیب بایت‌ها پشتیبانی نمی‌کند.

اگر از unpack() برای پردازش فایل‌های باینری استفاده می‌کنید، این تغییر را بررسی کنید.

۲۱. راهنمای مهاجرت از PHP 8.5 به PHP 8.6

اگر یک پروژه واقعی مبتنی بر PHP دارید، پیشنهاد نمی‌کنم صرفاً با تغییر نسخه PHP در سرور، برنامه را مستقیماً به Production منتقل کنید.

بهتر است مهاجرت به‌صورت مرحله‌ای انجام شود.

مرحله اول: بررسی نسخه PHP و اکستنشن‌ها

ابتدا نسخه فعلی PHP را بررسی کنید:

php -v

سپس اکستنشن‌های فعال را مشاهده کنید:

php -m

به‌خصوص اکستنشن‌های زیر را بررسی کنید:

  • intl
  • sodium
  • curl
  • openssl
  • mysqli
  • pdo_mysql
  • pdo_pgsql
  • zip
  • gd

فعال بودن اکستنشن به‌تنهایی کافی نیست، نسخه کتابخانه‌های وابسته نیز ممکن است اهمیت داشته باشد.

برای مثال، قابلیت‌های جدید KEM در Sodium به libsodium نسخه 1.0.22 یا بالاتر نیاز دارند.

مرحله دوم: بررسی وابستگی‌های Composer

فایل زیر را بررسی کنید:

composer.json

به‌خصوص محدودیت نسخه PHP:

{
    "require": {
        "php": "^8.5"
    }
}

در صورت نیاز باید محدودیت نسخه را متناسب با نسخه‌های پشتیبانی‌شده پروژه تغییر دهید.

همچنین وابستگی‌های نصب‌شده را بررسی کنید:

composer check-platform-reqs

این دستور بررسی می‌کند که محیط واقعی PHP و اکستنشن‌های آن با نیازمندی‌های وابستگی‌های نصب‌شده سازگار باشند.

مرحله سوم: بررسی Deprecatedها

بهتر است قبل از مهاجرت، خطاها و هشدارهای Deprecated را در محیط توسعه شناسایی کنید.

برای مثال:

error_reporting(E_ALL);
ini_set('display_errors', '1');

سپس موارد زیر را بررسی کنید:

  • استفاده از فانکشن‌ها Regex قدیمی MBString
  • استفاده از spl_object_hash()
  • استفاده از strcoll()
  • استفاده از mysqli_stmt_init()
  • استفاده از return داخل finally
  • پیاده‌سازی Session Handler سفارشی
  • ارسال آبجکت به فانکشن‌های که انتظار آرایه دارند

مرحله چهارم: بررسی Sessionها

این مرحله بسیار مهم است.

اگر سیستم شما از هندلر سفارشی سشن (Custom Session Handler) استفاده می‌کند، مطمئن شوید متدهای زیر به‌درستی پیاده‌سازی شده‌اند:

create_sid()
validateId()

همچنین اگر Frontend و Backend روی دامنه‌های متفاوتی قرار دارند، تنظیمات Cookie را بررسی کنید.

مرحله پنجم: اجرای تست‌ها

پیشنهاد می‌کنم تمام تست‌های پروژه را روی PHP 8.6 اجرا کنید.

برای پروژه‌های لاراول:

php artisan test

همچنین تست‌های Integration، تست‌های ارتباط با دیتابیس و تست‌های مربوط به فایل و Session را فراموش نکنید.

مرحله ششم: اجرای Benchmark

پس از اطمینان از صحت عملکرد، سرعت اجرای نسخه جدید را با نسخه قبلی مقایسه کنید.

موارد زیر را اندازه‌گیری کنید:

  • متوسط زمان پاسخ API
  • P95 و P99 Latency
  • مصرف RAM
  • تعداد درخواست‌های قابل پردازش در ثانیه
  • زمان اجرای Jobها
  • مصرف CPU
  • عملکرد JSON Encoding
  • عملکرد عملیات دیتابیس

نکته

P95 یعنی ۹۵ درصد درخواست‌ها در این زمان یا کمتر پاسخ داده شده‌اند و P99 یعنی این مقدار برای ۹۹ درصد درخواست‌ها صدق می‌کند. این معیارها برای بررسی درخواست‌های کند و عملکرد سیستم در شرایط بار بالا بسیار مهم هستند.

برای آشنایی بیشتر با معیارهای P95 و P99، مفهوم Tail Latency و نقش آن‌ها در ارزیابی عملکرد سیستم، پیشنهاد می‌کنیم فصل دوم دوره «طراحی اپلیکیشن‌های داده‌محور» با عنوان «تعریف نیازمندی‌های غیرعملکردی» را مشاهده کنید. در این فصل، این مفاهیم با مثال‌های کاربردی توضیح داده شده‌اند.

مرحله هفتم: دپلوی مرحله‌ای

در نهایت پیشنهاد می‌کنم ابتدا PHP 8.6 را روی محیط Staging اجرا کنید.

پس از بررسی کامل، می‌توانید نسخه جدید را با استفاده از روش Canary Deployment (استقرار قناری) ابتدا روی بخش کوچکی از ترافیک محیط Production فعال کنید. در صورت عملکرد صحیح و نبود خطاهای غیرعادی، به‌تدریج ترافیک بیشتری را به نسخه جدید اختصاص دهید تا مهاجرت کامل شود.

اگر می‌خواهید با روش‌های مختلف انتشار نسخه‌های جدید نرم‌افزار، مزایا و معایب هرکدام و نحوه استفاده از آن‌ها در پروژه‌های واقعی بیشتر آشنا شوید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله استراتژی‌های دپلوی، چطور تیم‌های مدرن نرم‌افزار را منتشر می‌کنند؟ را مطالعه کنید.

۲۲. تاثیر PHP 8.6 بر پروژه‌های لاراول

یکی از سوالات مهم توسعه‌دهندگان این است که قابلیت‌های جدید PHP 8.6 چه تاثیری بر توسعه پروژه‌های لاراول دارند؟

بسیاری از قابلیت‌های معرفی‌شده در این نسخه می‌توانند در پروژه‌های لاراول مفید باشند، اما باید بین قابلیت‌های زبان PHP و امکاناتی که خود لاراول از آن‌ها استفاده می‌کند تفاوت قائل شویم.

۲۲.۱. استفاده از Partial Function Application در Collectionها

برای مثال، فرض کنید یک کالکشن از محصولات داریم و می‌خواهیم محصولاتی را انتخاب کنیم که قیمت آن‌ها از مقدار مشخصی بیشتر است.

در نسخه‌های قبلی:

$products = collect($items)
    ->filter(
        fn($product) =>
            $product['price'] > 100
    );

در PHP 8.6 می‌توانیم بخشی از منطق را در یک فانکشن جداگانه تعریف کنیم:

function isMoreExpensive(
    int $price,
    array $product
): bool {
    return $product['price'] > $price;
}

و سپس:

$filterProducts = isMoreExpensive(100, ?);

$products = collect($items)
    ->filter($filterProducts);

در این مثال، Closure حاصل فقط یک پارامتر دریافت می‌کند.

این روش در صورت داشتن Callbackهای قابل استفاده مجدد می‌تواند کد را خواناتر کند.

۲۲.۲. استفاده از Duration در Queue و Retry

در سیستم‌های Queue معمولاً با مفاهیمی مانند Retry، Timeout و Backoff سروکار داریم.

کلاس Time\Duration می‌تواند برای مدل‌سازی دقیق‌تر این بازه‌های زمانی مفید باشد.

برای مثال، در یک سیستم پردازش سفارش می‌توانیم مدت‌زمان انتظار بین تلاش‌های مجدد برای ارتباط با سرویس پرداخت را با Duration مدیریت کنیم.

۲۲.۳. استفاده از Polling API در سرویس‌های Real-time

اگر با ReactPHP یا AMPHP کار می‌کنید، Polling API جدید PHP می‌تواند زیرساخت مناسبی برای مدیریت تعداد زیادی Stream فراهم کند.

البته پشتیبانی واقعی از این API در هر کتابخانه باید جداگانه بررسی شود و نباید فرض کنیم صرفاً با ارتقای PHP، تمام کتابخانه‌ها خودکار از آن استفاده خواهند کرد.

۲۲.۴. استفاده از قابلیت‌های جدید Reflection

قابلیت‌های جدید Reflection می‌توانند در توسعه موارد زیر کاربرد داشته باشند:

  • سرویس کانتینرها
  • Serializerها
  • DTO Mapperها
  • ابزارهای دیپندنسی اینجکشن
  • ابزارهای تولید مستندات
  • سیستم‌های اعتبارسنجی

۲۲.۵. بهبود امنیت Session

تغییر مقادیر پیش‌فرض Session برای پروژه‌های لاراول و سایر فریم‌ورک‌ها اهمیت دارد.

اگر از Cookie-based Authentication یا ارتباط Frontend و Backend روی ساب دامنه‌های متفاوت استفاده می‌کنید، حتماً رفتار جدید کوکی‌ها را بررسی کنید.

نتیجه: PHP 8.6 امکانات جدیدی در اختیار توسعه‌دهندگان لاراول قرار می‌دهد، اما سازگاری نسخه لاراول، وابستگی‌های کامپوزر (Composer Dependencies) و کتابخانه‌های جانبی باید پیش از مهاجرت بررسی شود.

۲۳. پرسش‌های متداول درباره PHP 8.6

آیا PHP 8.6 منتشر شده است؟

بله. نسخه پایدار PHP 8.6.0 در تاریخ ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شده است.

مهم‌ترین قابلیت جدید PHP 8.6 چیست؟

از مهم‌ترین قابلیت‌های این نسخه می‌توان به Partial Function Application، کلاس Time\Duration، کلاس Polling API، فانکشن clamp() و بهبود پراپرتی‌های Readonly اشاره کرد.

آیا PHP 8.6 از برنامه‌نویسی Async پشتیبانی می‌کند؟

PHP 8.6 یک Polling API جدید ارائه می‌دهد که زیرساخت مناسبی برای Event Loopها و برنامه‌های مبتنی بر I/O فراهم می‌کند.

اما این موضوع به معنای Asynchronous شدن خودکار تمام کدهای PHP نیست.

آیا PHP 8.6 باعث افزایش سرعت تمام پروژه‌ها می‌شود؟

این نسخه شامل بهینه‌سازی‌های متعددی در هسته و اکستنشن‌ها است، اما میزان افزایش سرعت به نوع پروژه و Workload آن بستگی دارد.

برای ارزیابی دقیق باید بنچمارک واقعی انجام شود.

آیا PHP 8.6 با لاراول سازگار است؟

سازگاری به نسخه لاراول و وابستگی‌های پروژه بستگی دارد. باید محدودیت‌های کامپوزر و پشتیبانی رسمی نسخه مورد استفاده بررسی شود.

آیا برای استفاده از تمام قابلیت‌های PHP 8.6 باید اکستنشن جدیدی نصب کنیم؟

خیر. برخی قابلیت‌ها در هسته زبان قرار دارند و برخی دیگر به اکستنشن‌هایی مانند Intl، Sodium، OpenSSL و Zip وابسته‌اند.

همچنین تعدادی از قابلیت‌های جدید به نسخه مشخصی از کتابخانه‌های سیستمی نیاز دارند.

۲۴. جمع‌بندی

PHP 8.6 یکی از نسخه‌های مهم خانواده PHP 8 محسوب می‌شود، زیرا تغییرات آن فقط به اضافه شدن چند فانکشن جدید محدود نیست.

این نسخه در چند حوزه مهم پیشرفت کرده است.

از نظر تجربه برنامه‌نویسی:

Partial Function Application و Readonly Property Defaults به کاهش کدهای تکراری و خواناتر شدن ساختار برنامه کمک می‌کنند.

از نظر معماری و مقیاس‌پذیری:

Polling API یک زیرساخت جدید برای مدیریت ارتباطات I/O در اختیار توسعه‌دهندگان قرار می‌دهد.

از نظر مدیریت داده و زمان:

کلاس Time\Duration و فانکشن clamp() باعث می‌شوند بسیاری از عملیات مربوط به بازه‌های زمانی و محدودیت مقادیر به شکل استانداردتری انجام شوند.

از نظر امنیت:

تغییرات Session، مدیریت ساختاریافته Stream Errorها و قابلیت‌های جدید Sodium اهمیت زیادی دارند.

از نظر عملکرد:

بهینه‌سازی‌های مختلف در هسته PHP، جیسون، کلوژرها و آرایه‌ها می‌توانند در برخی Workloadها تاثیر مثبتی داشته باشند.

بااین‌حال، مهم‌ترین نکته در مهاجرت به PHP 8.6، بررسی تغییرات ناسازگار و قابلیت‌های Deprecated است.

اگر پروژه‌ای بزرگ و در حال استفاده از PHP 8.5 دارید، پیشنهاد می‌کنیم پیش از مهاجرت، تست‌ها و بنچمارک‌های خود را اجرا کنید و سازگاری تمام وابستگی‌ها را بررسی کنید.

در مجموع، PHP 8.6 گام دیگری در جهت تبدیل PHP به زبانی مدرن‌تر، Type-safeتر و مناسب‌تر برای توسعه سیستم‌های مقیاس‌پذیر است.

دیدگاه‌ها


ثبت دیدگاه