دیتابیس (Database) یا پایگاه داده محلی برای ذخیره و مدیریت سازمان‌یافته داده است. موتور دیتابیس علاوه بر نگهداری داده می‌تواند برای Query، Index، تراکنش، کنترل هم‌زمانی، Replication و بازیابی پس از خرابی امکاناتی فراهم کند. همه دیتابیس‌ها ساختار یکسانی ندارند.

انواع مهم دیتابیس

مدلمحصولات نمونهکاربرد رایج
رابطه‌ایMySQL، PostgreSQL، SQL Serverسفارش‌ها، پرداخت‌ها و داده رابطه‌ای
سندیMongoDBکاتالوگ با فیلدهای متنوع
کلید-مقدارRedis، DynamoDBCache، Session و دسترسی بر اساس کلید
گرافNeo4jرابطه‌های پیچیده و پیمایش گراف
سری زمانیInfluxDB، TimescaleDBMetric و داده وابسته به زمان
برداریpgvector، Milvusجست‌وجوی Embedding و RAG

چه زمانی SQL و چه زمانی NoSQL؟

وقتی داده‌ها رابطه‌های روشن، قید یکپارچگی و تراکنش پیچیده دارند، دیتابیس رابطه‌ای انتخاب مناسبی است. وقتی مدل دسترسی سندی یا مقیاس توزیع‌شده خاصی لازم است، بعضی مدل‌های NoSQL مفیدند. هیچ‌کدام همیشه برتر نیست.

CREATE TABLE products (
  id BIGINT PRIMARY KEY,
  name VARCHAR(200) NOT NULL,
  price DECIMAL(12,2) NOT NULL
);
SELECT name, price FROM products WHERE price > 100000;

موضوعات مکمل: نو‌اس‌کیوال، اسکیما، کوئری و اسید.