پردازش تحلیلی برخط

OLAP مخفف Online Analytical Processing به معنی «پردازش تحلیلی برخط» است. OLAP به پرس‌وجوهایی مربوط می‌شود که داده‌های زیادی را برای یافتن روند، تهیه گزارش و تصمیم‌گیری تحلیل می‌کنند، نه اینکه صرفاً یک سفارش را ثبت یا ویرایش کنند.

برای مثال، مدیر فروش می‌خواهد بداند کدام دسته محصول در شش ماه اخیر در هر استان بیشترین رشد را داشته است. پاسخ این پرسش به خواندن و تجمیع حجم زیادی از داده نیاز دارد و معمولاً در یک سیستم تحلیلی بهتر از دیتابیس عملیاتی اجرا می‌شود.

نمونه Query تحلیلی

SELECT province, DATE_FORMAT(created_at, "%Y-%m") AS month,
       SUM(total) AS revenue
FROM orders
WHERE created_at >= "2026-01-01"
GROUP BY province, DATE_FORMAT(created_at, "%Y-%m")
ORDER BY revenue DESC;

OLAP اغلب از مدل‌های داده ستاره‌ای، جداول Fact و Dimension، پردازش ستونی و پیش‌محاسبه استفاده می‌کند. تصمیم برای جداسازی بار تحلیلی باید با توجه به حجم داده و اثر Queryها بر عملکرد سیستم انجام شود.

اگر با اصطلاح پردازش تراکنش‌های برخط آشنا نیستید، تفاوت آن با OLAP را ابتدا بررسی کنید. برای معماری داده، انبار داده و استخراج، تبدیل و بارگذاری داده نیز مرتبط هستند.

درک تفاوت این موضوع با دریاچه داده و استخراج، بارگذاری و تبدیل داده به انتخاب راهکار مناسب‌تر کمک می‌کند.